صفحه نخستسراسریشهرستانیفرهنگ ، ادب و هنر تالشگفتگوگزارشمقالاتارسالی های شماارسال نظرات و مطالبپیوند ها
کد خبر : 13920928095929     |     زمان انتشار : 1392-09-28 09:59:28     |     سرویس خبری : فرهنگ ، ادب و هنر تالش

صدای پای یلدا آرام آرام می رسد

پایگاه خبری وتحلیلی تالش نیوز- پاییز هزار‌رنگ می‌رود و زمستان سپیدرنگ از راه می‌رسد، و در این میان شبی است بلند و پر از رمز و راز

پاییز هزار‌رنگ می‌رود و زمستان سپیدرنگ از راه می‌رسد، و در این میان شبی است بلند و پر از رمز و راز. شبی به بلندای یک فرهنگ، فرهنگی چند هزار ساله با آیین و رسومی رنگارنگ به سان پاییز و درون‌مایه‌ای پاک و سپید به رنگ زمستان.

پبشینه شب یلدا

دیر زمانی است كه مردمان ایرانی و بسیاری از جوامع دیگر، در آغاز فصل زمستان مراسمی‌ را برپا می‌دارند كه در میان اقوام گوناگون، نام‌ها و انگیزه‌های متفاوتی دارد. یلدا و جشن‌هایی که در این شب برگزار می‌شود، یک سنت باستانی است و پیروان میتراییسم آن را از هزاران سال پیش در ایران برگزار می‌کرده‎اند.

در این باور یلدا روز تولد خورشید و بعدها تولد میترا یا مهر است.این جشن در ماه پارسی «دی» قرار دارد که نام آفریننده در زمان پیش از زرتشتیان بوده است که بعدها او به نام آفریننده نور معروف شد.

نور، روز و روشنایی خورشید، نشانه‌هایی از آفریدگار بود در حالی که شب، تاریکی و سرما نشانه‌هایی از اهریمن. مشاهده تغییرات مداوم شب و روز مردم را به این باور رسانده بود که شب و روز یا روشنایی و تاریکی در یک جنگ همیشگی به سر می‌برند. روزهای بلندتر روزهای پیروزی روشنایی بود، در حالی که روزهای کوتاه‌تر نشانه‌ای از غلبه ی تاریکی. یلدا برگرفته از واژه‎ای سریانی است و مفهوم آن « میلاد» است (زیرا برخی معتقدند که مسیح در این شب به دنیا آمد).

ایرانیان باستان این شب را شب تولد الهه مهر «میترا» می‎‎پنداشتند و به همین دلیل این شب را جشن می‎گرفتند و گرد آتش جمع می‎شدند و شادمانه رقص و پایکوبی می‌کردند. آن گاه خوانی الوان می‌گستردند و « میزد» نثار می‌کردند. «میزد» نذری یا ولیمه‎ای بود غیر نوشیدنی، مانند گوشت و نان و شیرینی و حلوا، و در آیین‎های ایران باستان برای هر مراسم جشن و سرور آیینی، خوانی می‌گستردند که در آن علاوه بر آلات و ادوات نیایش، مانند آتشدان، عطردان، بخوردان، برسم و غیره، فرآورده‎های خوردنی فصل و خوراک‎های گوناگون، از جمله خوراک مقدس و آیینی ویژه‌ای که آن را « میزد» می‌نامیدند، بر سفره جشن می‌نهادند. باوری بر این مبنا نیز بین مردم رایج بود که در شب یلدا، قارون (ثروتمند افسانه ای)، در جامه کهنه هیزم شکنان به در خانه‌ها می‌آید و به مردم هیزم می‌دهد، و این هیزم‌ها در صبح روز بعد از شب یلدا، به شمش زر تبدیل می‌شود، بنابراین، باورمندان به این باور، شب یلدا را تا صبح به انتظار از راه رسیدن هیزم شکن زربخش و هدیه هیزمین خود بیدار می‌ماندند و مراسم جشن و سرور و شادمانی بر پا می‌کردند. در باورهاي آيين باستاني، يلدا، شب زاد و زايش مهر است، از اين رو ريشه و پيشينه اين باور به ديرينه‌ترين روزگار آييني ايران باستان در آن سوي هزاره‌ها مي‌رسد (به ايزد مهر و آيين مهر يا روزگار مهرپرستي آرياييان).

ايران كشوري با فرهنگي غني است كه مردمانش بنا به ذوق و سليقه و طبيعت منطقه‌اي كه در آن زيست مي‌كنند هر يك براي برگزاري سنت‌هاي كهن آداب خاص خود را دارند. جشن یلدا در ایران امروز جشن یلدا در ایران امروز نیز با گرد هم آمدن و شب ‎نشینی اعضای خانواده و اقوام در کنار یکدیگر برگزار می‎شود. آیین شب یلدا یا شب چله، خوردن آجیل مخصوص، هندوانه، انار و شیرینی و میوه‌های گوناگون است که همه جنبه نمادی دارند و نشانه برکت، تندرستی، فراوانی و شادکامی ‌هستند.

در این شب هم مثل جشن تیرگان، فال گرفتن از کتاب حافظ مرسوم است. حاضران با انتخاب و شکستن گردو از روی پوکی و یا پری آن، آینده‌گویی می‌کنند.

جشن شب چله، بعد از نوروز تنها جشنی است كه همواره در میان ایرانیان پایدار مانده است و علت پایداری آن را می‌توان: 1- باور دینی كهن مهرپرستان یعنی زایش خورشید و مهر دانست. 2- پایان كار كشاورزان و برداشت محصولات خود و آغاز فصل استراحت آنها دانست كه با مهاجرت روستاییان به شهر، این جشن كه یادآور روزگاران گذشته ایرانیان است، به میان مردم شهر نشین نیز رخنه كرده و پایدار مانده است یلدا در تالش آيين شب يلدا يا شب چله در تالش، خوردن آجيل مخصوص، هندوانه، انار و شيريني و ميوه‌هاي گوناگون است که همه جنبه نمادي دارند و نشانه برکت، تندرستي، فراواني و شادکامي هستند.

در خطه تالش رسم بر این است که در این شب خوانچه‌ای (سینی بزرگ) تزیین شده به خانه تازه ‌عروس یا نامزد خانواده بفرستند. مردم تالش در سینی خود هندوانه‌ها را تزئین می‌کنند و شال‌های قرمزی را اطرافش می‌گذارند. البته رسم است که هدیه‌ای (معمولا یک قواره پارچه یا سکه طلا) نیز به عنوان هدیه شب چله (چلّگی) به نوعروس تقدیم می‌کنند. فال پوست هندوانه هم یکی از رسوم قدیمی این دیار است که در مناطق مختلف تالش مرسوم بوده است.روش کار بدین شکل است که پوست هندوانه را مي‌برند و چهار قسمت مي‌كنند و در يك دست ميگيرند و نيت مي‌كنند و از جلو به پشت مي‌اندازند: اگر 2 قطعه سبز و دو قطعه سفيد بيفتد – خير است، اگر 3 قطعه سبز و يك قطعه سفيد بيفتد – خوب است، اگر يك قطعه سبز و 3 قطعه سفيد بيفتد – باطل است و سرانجام اگر هر 4 قطعه سبز باشد خيلي خوب است. (دختران دم‌بخت هم از این شیوه برای فرداها و آرزوهای خود استفاده می‌کردند).

گالش ها معتقدند كه در شب چله، 40 نوع خوراكي بايد خورد، اهالي تالش بر این باورند که اگر در شب یلدا هندوانه بخورند، سرماي زمستان برآنان اثر نمي‌گذارد. در ماسوله که مردم آن تالش هستند نیز مراسمي به نام «شم شمي» را به جا مي‌آورند كه يك نوع تفعل است. محفل آریاییتان طلایی ، دلهایتان دریایی ، شادیهایتان یلدایی.

 

سهیلا رهنمایی ، کارشناس ارشد جغرافیا و برنامه ریزی توریسم

گزارش تصویری این خبر

اشتراک در 100 درجه اشتراک گذاری در FaceBook اشتراک گذاری در Twitter ارسال ایمیل به دوستان در Gmail اضافه کردن به Google Bookmarks اضافه کردن به Google Reader ارسال ایمیل به دوستان در یاهو

نظرات خوانندگان
نظرات هیچ نظری ثبت نشده است
ارسال نظر
نام شما :
آدرس ایمیل :
متن نظر : *
کد امنیتی : *

سراسری
حسن روحانی:
آرمان ما به سانتریفیوژ وصل نیست / سر میز مذاکره نه آنها و نه ما راجع به آرمان و اصول بحث نمی‌کنیم / کشور با انزوا نمی‌تواند رشد مستمر داشته باشد/ برای مسائل مهم همه‌پرسی بگذاریم
فایننشال تایمز:
زنگ خطر به صدا درآمد، رواج بی سابقه مواد مخدر در میان زنان جوان ایرانی
خبر «انتخاب» قطعي است/ به جز جلیلی، شهردار قم را هم به عنوان رقیب لاریجانی پیشنهاد داده اند/ عناد جبهه پایداری با لاریجانی ، مربوط به امروز نیست
ماجرای تصاویر خاص روی تی‌شرت‌های ٤٠‌هزارتومانی
سعید جلیلی رقیب لاریجانی در قم می شود؟
محمدرضا عارف مطرح کرد:
احتمال ارائه لیست مشترک توسط اصلاح طلبان و اصولگرایان معتدل
واکنش ها به بازگشت «انتخاب» پس از 90 روز (2) ؛
ابطحی: «انتخاب» همیشه جزء لیست فیوریت (Favorite) من بوده / دولت باید طرفدار آزادی اندیشه و بیان باشد، بخصوص «انتخاب» که سایت حامی دولت بود / بهترین دوست دولت، منتقدان منصف هستند
سیدحسن خمینی:
جامعه‌ای که آمادگی ظهور ندارد، هزاران مهدی(عج) هم در آن راهگشا نیست / اولین گام خوب بودن، کینه زدایی است
احمد توکلی:
گرفتن عکس خانم رقیب در تلویزیون توسط احمدی نژاد غیراخلاقی بود / درست ترین ایراد مهندس موسوی به احمدی نژاد، قانون شکنی او بود / هنگام تنفیذ خاتمی خیلی زور زدم که گریه نکنم
استیضاح وزیر آموزش و پرورش؛ به نام معلمان به کام دیگران؟
تبلیغات

"قابل توجه همشهریان عزیز:"
آزمایشگاه دکتر عزیز افشاری از ساختمان دکتر پورسیدیان در خیابان معین به ساختمان رضوانی در خیابان بوعلی جنب همان ساختمان قبلی منتقل شده است .
"فروش مغازه ومطب"
با بهترین موقعیت
یک باب مغازه تجاری به متراژ24متر ودو واحد آپارتمان به متراز 80متر با کاربری مطب با تمامی امتیازات ، واقع در خیابان امام ره کوچه پامچال به فروش می رسد. تماس 09111833998
"فروش ملک تجاری مسکونی"
یک قطعه زمین با کاربری تجاری ومسکونی با تماهی امتیازات ،دونبش با 13متر بر در خیابان اصلی به مساحت 200متر مربع واقع در بلوار پاییزان به فروش می رسد. تماس 09111833998
"فروش ملک مسکونی"
یک قطعه زمین به مساحت 1200متر مذبع با یک واحد خانه ویلایی با تمام امتیازات واقع در بلوار پاییزان فخیابان اصلی به فروش می رسد . تماس 09117585805
"فروش ویژه یک ملک تجاری در مرکز شهر تالش"
"اکازیون "
کاربری تجاری عرصه 90متر ،اعیان 200متر در دوطبقه با کلیه امتیازات تحویل فوری ،زیر قیمت بازار قابل معاوضه با آپارتمان وملک در تهران ،کرج ،قزوین تالش – خیابان امام ره روبروی قصر فرش رنجبر شماره تماس: 03622760780- 09131622675 - 09127371509



نظر سنجی

شما به عنوان یک تالشی کدامیک از نشریات ومطبوعات تالش را می خوانید؟








کد امنیتی :
   مشاهده نتایج